کاوه جه
ئایینو کۆردهکا نه وهرهتاوێ بێ وێرهگان . که رۆشنی بیهیش
جه فهرههنگو یارسانی به جۆرێ بنهرهتی و گۆره پاسه
که مهتاوی تاریفش کهری ههمیشهیی و جاودانه بیهن .
»شاهویس قلی شاهۆیی« که شۆنۆ ویس سالێ جه کۆچو سلتان سهاکی
پێسه رابهرو فیکری و مهعنهوی ئا خهلکیه ئهشناسیان , جه
کهلیمهکا وێشهنه ماچۆ :
ئهسلمان
جه كۆرد، ئهسلمان جه كۆرد
بابوم كۆردنان ئهسلمان جه كۆرد
من ئاو شیرهنان چهنی دهستهی كورد
سلسلهی سپای زههاك كردم هورد.
یارسان و
فهرههنگو نهتهوهیی کوردی , کاوه, ئیرهج , فرهیدون و
سیاوهشی جه رهگهزو کۆردی مشناسو و ئادیشا پێسه مهزههری
فیکری و مهعنهوی وێشا مزانۆ . وهرێ ئینهی که ئی باسه
تاریخیه کهرمێ یهرێ چێوێ بشوم ئێشارهش پهنه کریۆ :
1- قبول کهردهو ئینهی که
کاوه سهرو ویرو برواو یارسانی بیهن .
2- تێکهلاوی فهرههنگو
کورد و یارسانی چهنی ویرو ئهندیشهو ئۆستوره
نهتهوایهتیهکا پێ پویایی جولیای فهرههنگی و کۆمهلایهتی
.
3-سود گرتهی جه تاریخو
ئۆستورا پێ هێقمی و دهوام جه وهراوهرو فهرههنگه بیگانهکا
.
به پاو
شاهنامهو فردهوسی و واته شیعریه کوردیهکێ " زهحاک ی ماردۆش
" که نهمادو سهمبۆلو بابلی بیهن عۆمرێ ههزار سالهش
بیهن . وه کاوهی ئاسنگهر نهمادو زهحمهتکێشتهرین و
مهزلوم تهرین کهسانێ , که جه وهختو بێ دهسی و فهقیری
وشۆنۆ ئا زهخم و نارهحهتیا که دمای کوشیای کورهکاش
بهدهستور و زهحاکی یاوان لاش , یاغی بۆ و دماتهریچ "زهحاکی
" زالمی و حکومهته زالمهکهیچش مارۆ و جه بهین بهرۆ .
پاسه که واچیا شاوهیس قۆلی که یاگهدارو سلتان سهاکی
بهرزنجهیی بێ وێش " مهزههر" و کاوهی زانێ و ویرو باورو
تۆغیانی و ههر پێسه کاوه ژیوایش جارێ تهر پێ پهیرهوانو
یارسانی و مهردمو هۆرامان کرماشانو لورستان و . . . یاوناو
زیندهش کهردهنۆ .
جۆرێ تهر ئهگهر گهرهکما بۆ واچمێ : کاوه نهمادو
ئێستهو ئاسنی و هورگێلای وهزعو کۆردی و بهدهس ئاردۆ
قوهت و هێزی دوبارهی پێ کوردی بیهن .
گوزارشو پرۆفسور فلیپ ئسمیت جه بهشو مرۆوناسی دانشگاو مۆنترال
و کانادای , جه گهنج دهرهو کرماشانی – نیشانه مدۆ که
تهمهدونو سۆفالو " کۆزێ ههرینو "ئا تهپهیه یاوۆ دهههزار
سالێ چێوهل و جه حۆت ههزار سالێ چێوهل وێرانی و ئایرسۆتێوه
گۆره روهش دان . به نهقل جه " دیاکونوف تاریخنویسو ناسیاو
روسی دلێ ههزارهو یهرومو وهلێ پێدا بیهی مهسیحی
تایفهو " گتی " هکی گێره جه کویسانهکا ئامێ بهرو حکومهتو
بابل یشا شکست دا. دماتهریچ ئی تایفه جه بێنه نه لوی .
بهلام جه ئاخرو دۆرانو بابلی گردو فهلاتو ئێرانی بهنامێ "
گوتیوم " ئهشناسیان . بهپاو نهزهرهو پسپۆرهکا , پیرۆزی
کاوهی سهرو زهحاکی "بیوراسپ " ( ههزار ئهسب ) پیروزی ئاسن
سهرو مهفرهغی بیهن و دهلیلێچش پێدابیهی ئاسن یا فلیزی
خاستهر جه لورستان زانا . ئاخریچو ئی جهنگه" گرتهی بابل "
بهدهسو فهرهیدونی نامێ نریانو فهرهیدون یچ به یهری
بههرهبیهی مانا شا کهردهن .
روزگارێوهنه که رهگهزو ئاریای دهس
کهرۆ بهکۆچو گۆرهو وێش – گروێ ملا ئوروپا و برێشا ملا پێ
ئاسیای مهرکهزی و دهویچ جهئیران هنه مهناوه. بهپاو
واتهو شاهنامهو فردهوسی دنیا بهینو زارولهکا فهرهیدونی
بهش کریۆ . "سلم " بهماناو روم ی و گردو ئوروپا ," تور "
بهماناو تورکستان و ئیرهج یچ بهماناو ئیران ویچ . پاسه که
سهرۆ ئاماژهژ پهنه کریا کۆردستانو و لۆرستان ئهداو
تهمهدونهکا دنیای بیهن چونکه ئاسن شا ئیستهنهو دنیا شا
فارا ( بهئیستهو ئاسنی ) .
